Rekabet Kurulu’nun DFDS-Ekol Lojistik Devralma Kararı

İlgili Ürün Pazarı ve Coğrafi Pazara İlişkin Değerlendirme 

İşlem kapsamında devre konu Ekol Lojistik ile DFDS’nin yatay olarak örtüştüğü pazarın bulunmadığı, ancak Ekol Lojistik’in faaliyet alanı olan kara yolu ile uluslararası yük taşımacılığı ile DFDS’nin faaliyet gösterdiği Ro-Ro taşımacılığı pazarının dikey olarak örtüştüğü tespit edilir. Bu çerçevede Kurul ilgili pazarların belirlenmesi bakımından kara yolu taşımacılığının Ro-Ro taşımacılığının alternatifi olarak görüp görülmediğini değerlendirir. Ro-Ro ve kara yolu taşımacılığının; hız, güvenlik, çalıştırılan personel, iş modeli, gerekli teçhizatlar, faaliyet alanları bakımından birbirinden farklılaştığı ve bu nedenle iki taşıma türünün aynı pazarda değerlendirilemeyeceği sonucuna varılır. Böylelikle İşlem kapsamında “kara yolu ile uluslararası taşımacılık faaliyetleri” ve “Ro-Ro taşımacılığı pazarı” olmak üzere iki ayrı ilgili ürün pazarı tanımlanmıştır. Konuyla ilgili geçmiş tarihli Kurul kararları da göz önünde bulundurularak, Ro-Ro taşımacılığı hizmetleri bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye-Avrupa arasındaki Ro-Ro hatları” olarak tanımlanır. Kara yolu ile uluslararası yük taşımacılığı faaliyetleri kapsamında ilgili faaliyetlerin Türkiye geneline yönelik olması sebebiyle ise ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanır.  

Bildirime Konu İşleme İlişkin Değerlendirme

İşlem kapsamımda Ro-Ro taşımacılığı pazarı ile kara yoluyla uluslararası yük taşımacılığı pazarının dikey ilişkide pazarlar olduğu, Ro-Ro taşımacılığı pazarının üst pazar, kara yolu ile uluslararası yük taşımacılığı pazarının alt pazar konumunda olduğu değerlendirilir. Bu bakımdan İşlem hakkında yapılan değerlendirme, yatay olmayan birleşme sonucu ortaya çıkabilecek pazar kapama etkileri ve koordinasyon doğurucu etkiler olmak üzere iki kategori çerçevesinde ele alınır.  

Kurul İşlem neticesinde meydana gelebilecek pazar kapama endişelerine ilişkin girdi kısıtlaması ve müşteri kısıtlaması risklerine göre ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunur. Buna göre öncelikle girdinin alt pazardaki üretim açısından önemli bir girdi olup olmadığı değerlendirilir. Ayrıca pazar kapamanın meydana gelmesi için, devralma sonrası oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip olması gerektiği vurgulanır. Bu doğrultuda devralan taraf DFDS’nin üst pazarda sunduğu Ro-Ro taşımacılığı hizmetinin, kara yolu ile uluslararası taşımacılık pazarının önemli bir girdisi olduğu kabul edilir. Bu kapsamda DFDS’nin Ro-Ro taşımacılığı pazarında pazar gücüne yönelik de analiz yapılarak, DFDS’nin pazar payının hâkim durum eşiğinin üzerinde olduğu tespit edilir.

Öte yandan bir teşebbüsün girdi kısıtlama güdüsünün oluşabilmesi için kısıtlamanın kârlı ve rasyonel olması gerekir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmelere göre, Ekol Lojistik’in kara yolu taşımacılığı pazarında elde ettiği düşük kâr oranlarının, DFDS’nin Ro-Ro taşımacılığı pazarındaki yüksek kâr oranlarıyla karşılaştırıldığında, DFDS’nin üst pazardaki kârından feragat ederek veya müşterileri ile olan ticaretini riske atarak, alt pazara yönelik bir girdi kısıtlaması güdüsüne sahip olma ihtimali düşüktür^[4]. Son olarak doluluk oranları ve ölçek ekonomisinin Ro-Ro taşımacılığı pazarı bakımından önemi dikkate alındığında, daha kârlı olan üst pazarda faaliyet gösteren DFDS’nin işlem sonrasında girdi kısıtlamasına yönelmesi durumunda Ro-Ro taşımacılığı hizmeti satışlarında kayıplar yaşanabilecektir. Dolayısıyla DFDS her ne kadar üst pazarlarda rakiplerine kıyasla ciddi bir pazar gücüne sahip olsa da DFDS’nin hâlihazırda hizmet verdiği müşterilerinin DFDS’nin toplam satışları içinde önemli bir paya sahip olması, işlem sonrasında alt pazardaki payının düşük seviyede seyredeceği ve hâlihazırda ilgili üst pazardaki kâr marjlarının alt pazardaki kâr marjlarından daha yüksek seviyelerde olduğu dikkate alındığında, birleşik teşebbüsün girdi kısıtlama güdüsüne sahip olma ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilir.  

Kurul, dikey bütünleşme sonrası Ekol Lojistik’in alımlarını DFDS’ye yönlendirme ihtimalini ve söz konusu ihtimalin pazar kapama etkileri üzerinde de değerlendirmede bulunur. Sonuç olarak, Ekol Lojistik’in hizmet alımlarının yalnızca sınırlı bir kısmını rakip sağlayıcılardan gerçekleştirmesi sebebiyle, kayda değer pazar payı sağlayan bir müşteri olarak değerlendirilmeyeceği değerlendirilir. İşlem sonucunda da rakiplerin pazar paylarına kayda değer katkı sağlamayacağı için müşteri kısıtlamasına ilişkin rekabet karşıtı ciddi bir etkinin ortaya çıkmayacağı değerlendirilir. Ayrıca, alt pazarda güçlü rekabet ortamı ve Ekol Lojistik’in sınırlı pazar gücü nedeniyle, rakiplerin alternatif müşterilere yönelmesi mümkün görülmektedir. Dolayısıyla, diğer rakip Ro-Ro operatörleri için piyasa yapısı İşlem sonrasında da büyük ölçüde aynı kalacağından, birleşik teşebbüs açısından müşteri kısıtlaması güdüsünün olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. 

İşlem kapsamında dile getirilen diğer endişeler arasında DFDS’nin, Ro-Ro taşımacılığı işleri kapsamında müşterilerinin gönderici ve alıcı bilgileri, nakliyecinin unvanı, yükün tanımı, miktarı, ağırlığı, yükün kıymeti, çıkış ve varış limanı bilgisi gibi bilgileri elinde bulundurması ve bu bilgilere Ekol Lojistik’in İşlem sonrasında erişebilecek olması nedeniyle, rekabete hassas bilgi değişimi riski bulunur. Bu çerçevede, DFDS’nin faaliyetleri kapsamında nakliyeci teşebbüslerden elde ettiği bilgilere İşlem sonrasında Ekol Lojistik’in de erişiminin olması, Ekol Lojistik’i diğer nakliyeci teşebbüsler karşısında avantajlı bir konuma getirebilecektir. Nakliyeci teşebbüsler tarafından, işlemin gerçekleşmesi sonrasında gemiye kabul ve rezervasyon aşamalarında Ekol Lojistik’e ayrımcılık yapılması noktasında duyulan endişeler de Kurul Kararı’nda ele alınır. 

Son olarak, dosya kapsamında koordinasyon doğurucu etkilere yönelik yapılan analizde, İşlem sonucu yatay seviyede bir yoğunlaşmanın ortaya çıkmayacağı, dikey yoğunlaşma sonucu ise önemli seviyede pazar payına sahip bir alıcının birleşik teşebbüs bünyesine katılmayacağı değerlendirilir. Her ne kadar işlem sonrasında alt veya üst pazarda koordineli davranışların oluşma ihtimalinin düşük olduğu öngörülse de, tarafların sunmuş olduğu taahhütlerin söz konusu koordinasyon riski ihtimalini de ortadan kaldırabileceği değerlendirilir.

Bildirime Konu İşlem Kapsamında Sunulan Taahhütler

DFDS, işlem kapsamında ticari açıdan hassas bilgilerinin Ekol ile paylaşılması ve Ekol Lojistik lehine ayrımcılık yapılması endişelerini gidermek üzere birtakım taahhütler sunmuştur. Bu taahhütler arasında DFDS’nin Türkiye’deki Ro-Ro iş biriminin ayrı bir tüzel kişilik olarak faaliyet göstermesi, Ekol Lojistik ve DFDS’nin Akdeniz İş Birimi’nden sorumlu yöneticileri ile çalışanlarının tamamen ayrı tutulması, muhasebe, insan kaynakları ve bilgi teknolojileri departmanları gibi, Ekol Lojistik ve DFDS’ye ortak hizmet verebilen destek birimi çalışanlarının, ticari kararlar alamaması ve mensup oldukları iş birimi haricinde ticari olarak hassas bilgi akışında bulunmaması yer almaktadır. Ayrıca DFDS’nin, Ro-Ro taşımacısı olarak elde ettiği ticari açıdan hassas bilgileri doğrudan veya dolaylı olarak Ekol Lojistik ile paylaşmayacağı ve Ekol Lojistik ile DFDS’nin farklı bilişim sistemleri kullanarak veri erişimini tamamen ayıracağı taahhüt edilmiştir. Bu doğrultuda bir iş biriminin çalışanlarının diğer iş birimine ait müşteri bilgilerine erişimi engellenecek, ayrıca DFDS’nin işlem öncesindeki rezervasyon ve gemiye kabul prosedürleri, işlem sonrasında tüm müşteriler için değişiklik olmaksızın sürdürülecektir. Bu kapsamda anılan taahhütler, İşlem’in yol açacağı rekabet sorunlarını gidermede yeterli bulunarak İşlem’e koşullu olarak izin verilmiştir. 

Kurul Kararına İlişkin Karşı Oy Görüşü

Kurul Kararı’nın karşı oyunda, DFDS’nin Ro-Ro taşımacılığı hizmeti ile üst pazarda vazgeçilmez bir konumda olduğu ve İşlem sonrasında, kara yolu ile uluslararası yük taşımacılığı pazarının da en önemli oyuncusu konumuna geleceği vurgulanmıştır. Bu kapsamda DFDS’in üst pazarda sahip olduğu vazgeçilmez konumunu Ekol’ün de faaliyet gösterdiği pazardaki rakip teşebbüslere karşı kötüye kullanabileceği, DFDS tarafından sunulan taahhütlerin bu endişeleri gidermekte yetersiz kaldığı değerlendirilir. Buna ilave olarak dosya kapsamında görüşüne başvurulan teşebbüslerin işlemin rekabeti olumsuz yönde etkileyeceği yönünde görüş bildirdikleri ve işlemin herhangi bir etkinlik doğurmasının da söz konusu olmadığı hususları dikkate alınarak, işleme izin verilmemesi gerektiği değerlendirilir.

Sonuç 

Ekol Lojistik’in kara yolu taşımacılık faaliyetlerinin DFDS tarafından devralınmasına yönelik dikey nitelikli İşlem, piyasa aktörleri nezdinde çeşitli görüşleri beraberinde getirmiş ve rekabet hukuku açısından kapsamlı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu doğrultuda İşlem sonucunda pazar kapama, rekabete hassas bilgi paylaşımı ve ayrımcılık gibi endişeler dile getirilmiş ancak Kurul tarafından DFDS’nin sunduğu taahhütlerin rekabetçi endişeleri gidermeye yeterli olduğu sonucuna varılarak İşlem’e koşullu olarak izin vermiştir. İlgili Kurul kararı ve karşı oy görüşü teşebbüslerin kayda değer ölçüde pazar gücüne sahip olduğu dikey birleşme/devralma işlemlerine yönelik rekabet endişeleri ve buna karşı sunulabilecek taahhüt önerilerinin değerlendirilmesi konusunda önemli bir örnek teşkil eder.