Birleşme ve Devralma İşlemlerinde 2024 Yılı Trendleri

2023 yılında Birleşme ve Devralma İşlemlerinin Arka Planı

2023 yılında küresel M&A işlemlerinin değeri yüzde 16 düşüşle 3,1 trilyon dolara geriledi; böylece 2020 pandemi yılından bile daha zayıf bir görüntü çizdi. Ortalama işlem büyüklüğü ise bir dizi büyük işlem sayesinde yüzde 14 arttı.^[1] 

M&A işlemlerinde gözlemlenen düşüşün temel nedenleri (i) yüksek faiz oranları, (ii) ekonomideki karışıklıklar ve (iii) jeopolitik riskler olarak sayılabilir.

Şirket değerlemeleri satıcıların beklentilerini karşılamadığından, satıcılar satım konusunda çekimser davrandılar. Alıcıların fiyat beklentileri ile satıcıların talep ettikleri fiyatlar arasında büyük uçurumlar oluştu. Bu durum da M&A işlemlerindeki düşüşün en önemli sebebi olarak gözlemlendi.

Sektör bazında bakıldığında 2023 yılında ilaç, sağlık ve enerji sektörlerindeki işlemler tekrar yükselişe geçti. Teknoloji alanındaki M&A işlemlerinde 2023 yılında önceki yıllara göre bir azalış olsa da yapay zekâ temelli çözümler üreten şirketlere olan talep, teknoloji sektöründeki işlemleri canlı tutmaya devam etti. Bu durumun en önemli örnekleri ise Microsoft’un OpenAI için yaptığı 13 milyar dolarlık yatırım ile Google ve Amazon’un Anthropic için yaptıkları 2 milyar dolar ve 4 milyar dolarlık yatırımlardır.^[2]

Şirketlerin mevcut kârlarını artırmak ve gelecek faaliyetlerini dönüştürmek amacıyla dikey işlemlere yöneldiği de görülür. Örnek vermek gerekirse, otomotiv şirketleri, Stellantis’in Lyten’e yaptığı yatırım ve Ford’un Auto Motive Power’ı satın alması işlemi bu otomotiv şirketlerinin şarj teknolojisine erişimlerini gelecekte de güvence altına alma amacını da taşıyordu.^[3]

Yatırım fonları (private equity) işlemlerinin özellikle faizlerdeki artıştan etkilendiği görülür. Bu işlemler 2023 yılında M&A işlemlerinin yalnızca %18’ini oluşturdu^[4] ; toplam değerde %37 düşüş yaşadı.^[5] Yatırım fonlarının henüz yatırıma dönüştürmedikleri sermayeleri 15 Aralık 2023 tarihi itibarıyla rekor seviyeye yükselerek 2,59 trilyon dolar oldu.^[6]  

2024 Yılına İlişkin Beklentiler

2024 yılında M&A işlemlerinin artması bekleniyor.^[7] 2023 yıl sonuna doğru işlemlerde meydana gelen artışın da aslında bunun habercisi niteliğinde olduğu söylenebilir.

Faiz oranlarındaki dalgalanmaların azalması, hatta küresel olarak birçok ülkede düşüşe geçmesi ile birlikte M&A işlemlerine çekimser yaklaşan şirketlerin tekrar pazara girmesi bekleniyor. Sektörel bazlı olarak, özellikle bankacılık, enerji, sağlık, teknoloji ve gayrimenkul yatırımlarının artacağı tahminler arasında yer alıyor.^[8] 2024 yılının ilk çeyreğinde, Türkiye, Orta Doğu ve Afrika'da değer ve hacim bakımından önde gelen sektörler telekomünikasyon, medya ve teknoloji ile enerji, madencilik ve altyapı olarak karşımıza çıkar.^[9] 

Şirketlerin faaliyet gösterdikleri sektörlerdeki pazar paylarını artırmayı amaçladıkları M&A işlemleri olarak tanımlayabileceğimiz ölçek büyütme işlemleri (scale deal) yükselişinin 2024 yılında da devam etmesi öngörülüyor. Öte yandan, yeni yetkinlikler ve yeni pazarlara erişim amacıyla yapılan işlemler olarak tanımlayabileceğimiz kapsam genişletme işlem (scope deal) sayılarının ise nispeten sınırlı olacağı tahmin ediliyor.

Şirketlerin kendi stratejilerine uymayan varlıkları elden çıkaracakları öngörülüyor.

Yatırım fonlarının henüz yatırıma dönüştürmedikleri rezervlerinin büyüklüğü, faiz oranlarının geçtiğimiz yıla göre küresel ölçekte nispeten daha düşük olması gibi faktörler nedeniyle yatırım fonlarının önümüzdeki dönemde M&A işlemlerine daha çok dahil olması; yatırımlarından çıkış stratejilerini ve yeni yatırımlarını yönlendirmeleri bekleniyor.

Beyan ve tekeffül sigortasının önceki yıllara kıyasla daha ucuz hale gelmesiyle birlikte 2024 yılı içerisinde gerçekleşecek M&A işlemlerinde de beyan ve tekeffül sigortasına talebin artacağı tahmin ediliyor.^[10] 

2024 yılının M&A işlemleri açısından 2023 yılına göre daha iyi geçeceği öngörüsü karşısında işlem hacmini etkileyebilecek birtakım faktörlere de değinmek gerekir. Öncelikle, finansmana erişimde yaşanan sıkıntıların işlem akışını olumsuz etkileyeceği değerlendiriliyor. Bunun yanı sıra yeni hukuki düzenlemelerin de M&A işlemleri nezdinde önemli bir yol oynamaya devam edeceği görülüyor. Özellikle ESG ilişkili düzenlemelerin M&A işlemlerindeki öneminin artacağına; çevre konularına ilişkin düzenlemelerin sıkılaştırılmasının işlemlerde zorluklar yaratabileceğine dikkat çekiliyor. Rekabet hukuku, verilerin korunması mevzuatı, yaptırım rejimleri, yabancı yatırımlara ve yabancı sübvansiyonlara ilişkin düzenlemelerin de işlemler açısından belirleyici olacağı söylenebilir. 

Satıcı ve alıcı taraf arasında görülen değerleme farklılıklarının 2024 yılında da görülmesi bekleniyor. Bu sıkıntıların giderilmesi için ertelenmiş ödeme yöntemlerinin (deferred payment in the form of seller notes) ve earn-out mekanizmalarının daha yaygın kullanılacağı tahmin ediliyor.^[11] 

Sonuç

Sonuç olarak, 2024 yılı M&A işlemleri açısından umut verici bir yıl olma potansiyeline sahiptir. Yükselen faiz oranlarının stabil hale gelmesi ve bazı ülkelerde düşüşe geçmesi, şirketlerin pazara yeniden girmesi için bir fırsat yaratacaktır. Bankacılık, enerji, sağlık, teknoloji ve gayrimenkul gibi sektörlerde artan yatırımların M&A işlemlerini canlandırması bekleniyor. Ayrıca, yatırım fonlarının yüksek rezervleri ve finansmana erişimde yaşanan zorlukların hafiflemeye başlaması, M&A pazarına olumlu katkılar sağlayacaktır. Ancak, hukuki düzenlemeler, ESG ilişkili kurallar ve rekabet hukukundaki düzenlemeler gibi faktörler, M&A işlemleri üzerinde belirleyici olmaya devam edecektir. Satıcı ve alıcı arasındaki değerleme farklılıklarının aşılması için ertelenmiş ödeme yöntemleri ve earn-out mekanizmalarının daha yaygın kullanılması, M&A pazarındaki dinamikleri değiştirebilir. Tüm bu faktörler göz önünde bulundurulduğunda, 2024 yılı M&A işlemleri açısından daha hareketli ve fırsatlarla dolu bir yıl olacağı söylenebilir.